VŨ CAO ĐÀM – VẺ ĐẸP LẶNG SÂU CỦA TÌNH MẪU TỬ

Vũ Cao Đàm không nhấn vào chi tiết mà tập trung vào tương quan giữa màu, khối và ánh sáng. Cái ôm vì thế trở thành điểm tụ của toàn bộ bố cục: chắc về hình, dịu về sắc, lắng về cảm xúc. Ở tác phẩm khổ lớn hiếm gặp này, tình mẫu tử hiện lên sâu sắc mà không cần đến sự bi lụy.

Nhìn từ hành trình sáng tác của Vũ Cao Đàm, bức tranh còn cho thấy sự gặp gỡ giữa hai nền văn hóa trong ngôn ngữ nghệ thuật của ông. Sinh năm 1908, tốt nghiệp Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, ông rời Việt Nam năm 1931 và sang Pháp học tập tại Trường Mỹ thuật thuộc Bảo tàng Louvre từ năm 1932. Ông được giới chuyên môn ghi nhận ở cả điêu khắc — với những tượng đất nung, tượng đồng về thiếu nữ, bạn bè, người thân và con vật — lẫn hội họa trên nhiều chất liệu.

Khoảng năm 1938–1945, việc đúc khuôn đồng bị hạn chế, khiến Vũ Cao Đàm dành nhiều thời gian hơn cho tranh. Những sáng tác lụa ban đầu thường có bảng màu trầm và bố cục sâu; quá trình tìm tòi của ông chịu ảnh hưởng từ hội họa đời Tống, rồi đến nghệ thuật Phục Hưng Ý. Nền tảng tạo hình của điêu khắc giúp ông xây dựng nhân vật chắc khỏe, có khối, trong khi việc nghiên cứu và tiếp xúc với nhiều dòng nghệ thuật mở rộng cách xử lý màu sắc, không gian.

Năm 1952, khi chuyển đến vùng Vence ở miền Nam nước Pháp, ông bắt đầu chuyển dần từ tranh lụa sang sơn dầu. Tại đây, ông sống gần các họa sĩ Morris Kestelman, Henri Matisse và Marc Chagall; những trải nghiệm với hội họa phương Tây góp phần làm giàu thêm ngôn ngữ sáng tác của ông. Tuy vậy, Vũ Cao Đàm vẫn trở về với những đề tài mang cốt cách Việt Nam: người cha, thiếu nữ, tình mẫu tử và những hình tượng trong Chinh phụ ngâm, Truyện Kiều.

Bởi thế, tác phẩm mẫu tử khổ lớn này không chỉ đẹp ở màu sắc hay kích thước. Nó kết tinh một hành trình nghệ thuật dài: từ nền tảng điêu khắc đến hội họa, từ những ảnh hưởng phương Tây đến cảm xúc và đề tài Việt Nam. Hình ảnh người mẹ ôm con trở thành điểm gặp gỡ tự nhiên giữa hai thế giới ấy — giản dị trong chủ đề, sâu lắng trong biểu đạt.