Đỗ Xuân Doãn sinh năm 1937, lớn lên tại mảnh đất Hà Nội giàu bản sắc văn hóa – nơi sau này trở thành một trong những nguồn cảm hứng hội họa bền bỉ của ông. Ông được biết đến qua các tác phẩm sơn dầu, sơn mài mang đậm tinh thần nghệ thuật truyền thống. Được biết, ông là học trò của danh họa Nguyễn Gia Trí. Thành công và kinh nghiệm trong sáng tác sơn mài của Đỗ Xuân Doãn ít nhiều được lĩnh hội từ người thầy lớn này.
Ông thường được mệnh danh là một “ẩn sĩ” bởi hiếm khi xuất hiện trước công chúng. Đỗ Xuân Doãn dành phần lớn thời gian cho việc nghiên cứu chất liệu, tìm tòi ngôn ngữ tạo hình và giữ cho mình một khoảng trời riêng để sáng tạo. Ông đã dành hơn nửa đời sống trọn vẹn với hội họa. Tranh của ông luôn gắn bó với con người và thiên nhiên, mang vẻ trầm lặng, không ồn ào. Ông tốt nghiệp khoa Sơn mài, Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam năm 1961.
Các tác phẩm của Đỗ Xuân Doãn phần nhiều khắc họa hình ảnh thiếu nữ hoặc tái hiện Hà Nội trong miền ký ức. Bức Âm nhạc trên sông Hương thể hiện những nét vẽ mềm mại, phóng khoáng với bố cục rõ ràng, đặc tả chân thực. Người xem có cảm giác như được vuốt ve tâm hồn trước vẻ dịu dàng, yêu kiều của người thiếu nữ đàn ca xứ Huế, thả hồn theo những câu hò êm ả. Tác phẩm nổi bật với sắc trắng tinh khôi của tà áo dài trên nền tím gợi ánh hoàng hôn xứ Huế. Các gam màu kết hợp hài hòa, làm nổi bật chủ thể một cách tinh tế.
Với sự uyển chuyển của sắc độ trong tác phẩm Ngư dân sinh hoạt, họa sĩ Đỗ Xuân Doãn đã vận dụng kinh nghiệm và bản lĩnh hội họa “lão làng” để khắc họa không khí lao động nhộn nhịp của đời sống ngư dân. Sự trong trẻo và độ bóng của sơn dầu mang lại cảm giác chân thực, sinh động. Tác phẩm cho thấy sự tinh tế trong cách phối màu: xanh của trời và biển, trắng của mây, sắc vàng nhẹ của cát, cùng hình ảnh người ngư dân rám nắng. Tất cả hòa quyện, tạo nên một khung cảnh vừa sống động vừa yên bình.
Tuy chuyển vào sinh sống tại TP. Hồ Chí Minh từ năm 1981, họa sĩ Đỗ Xuân Doãn vẫn luôn đau đáu một tình yêu sâu nặng dành cho Hà Nội – mảnh đất giàu giá trị văn hóa. Những tác phẩm của ông là kết tinh của một tâm hồn nghệ sĩ cùng một cuộc đời đầy trải nghiệm gắn với Hà Nội. Đặc trưng Hà Nội hiện diện trong tranh ông một cách gần gũi, thân thuộc. Tranh của ông có bố cục sáng tạo, vững chắc; bút pháp thoải mái; nhiều mô-típ sinh động với bảng màu khi thì đỏ rực nguyên chất, khi lại là những hòa sắc ôn hòa của vàng nâu, lam hay lục… Tất cả đều thích hợp để diễn tả cảm xúc trực tiếp hoặc gợi nhớ, như: Hoa thủy tiên, Ven hồ Trúc Bạch, Cầu duyên, Tàn thu…
Theo tâm sự của họa sĩ Đỗ Xuân Doãn, Hà Nội năm 1972 là ký ức không thể nào quên. Sau những giây phút hiểm nguy giữa mưa bom, việc ngồi thưởng thức một ly cà phê cùng bạn bè lại trở nên ngạt ngào đến lạ. Khoảnh khắc ấy mang một cảm xúc rất riêng, theo ông, chiến tranh không chỉ có đau thương, tang tóc mà đôi khi còn lưu giữ những hình ảnh đẹp – những điều mà thời bình chưa chắc đã có. Cảm xúc ấy được ông gửi gắm trong tác phẩm Cà phê Hà Nội.
Tác phẩm của Đỗ Xuân Doãn đã trở nên quen thuộc với công chúng và được trưng bày tại nhiều triển lãm, bảo tàng mỹ thuật ở các quốc gia như Pháp, Nhật Bản, Ý, Thụy Điển… Ông tham gia nhiều triển lãm nhóm tại các địa điểm trên thế giới trong giai đoạn từ 2007 đến 2013, tiêu biểu như:
1. Triển lãm nhóm tại Perth, Fremantle, Mandurah – Australia (2013).
2. Triển lãm nhóm tại Kuala Lumpur, Malaysia (2012).
3. Triển lãm nhóm tại Florence và Paris (2011).
4. Triển lãm tại Exchange Square, Hong Kong (2010).
5. Triển lãm tại Salon d’Automne International, Lunéville, Pháp (2007–2008).
6. Triển lãm tại Dragonfly Design Decor (Washington DC), Towson University (Maryland), Gallery Brigitte (Virginia), Hoa Kỳ.
7. Triển lãm tại Drama Centre National Library và Alliance Française, Singapore.
Tựu trung, các tác phẩm của Đỗ Xuân Doãn qua thời gian luôn khoác lên vẻ trầm lặng, ung dung và giàu tính chiêm nghiệm, phản ánh nhân sinh quan sâu sắc của ông về hiện thực và cái đẹp. Những sáng tác của ông được giới chuyên môn và công chúng trong nước cũng như quốc tế đánh giá cao về giá trị nghệ thuật.
Le Auctions
