LÊ VĂN TƯ (thế kỷ XX)
Đọc sách dưới ánh đèn lồng
Sơn dầu trên vải, ký tên và đề năm 1972 ở góc dưới bên phải.
Kích thước tranh: 100 × 70 cm
Trung tâm bức tranh là hai thiếu nữ Việt trong tà áo dài mềm mại. Một người chăm chú đọc sách, người còn lại ngồi bên trong dáng vẻ trầm tư. Không có cảnh múa lân, không có mâm cỗ hay trẻ nhỏ rước đèn, nhưng chỉ riêng chiếc đèn lồng tròn tỏa sáng phía trên cũng đủ gợi về một mùa thu xưa, về những đêm Trung thu yên ả trong không gian gia đình Việt.
Điểm đẹp của tác phẩm nằm ở sự đối lập màu sắc rất duyên. Tím – xanh – vàng – đỏ son được sử dụng khá mạnh nhưng không chói gắt. Hai tà áo dài trở thành những mảng màu lớn, tạo nhịp điệu mềm mại cho bố cục và khiến nhân vật nổi bật trên nền không gian ấm. Dáng ngồi tự nhiên, mái tóc đen dài và cuốn sách trên tay làm bức tranh vừa có chất đời thường, vừa mang vẻ thanh lịch của người phụ nữ Việt Nam.
Chiếc đèn lồng ở góc trên là chi tiết đáng chú ý nhất. Nó không chỉ là một nguồn sáng trong bố cục mà còn như một biểu tượng của mùa thu, của đoàn viên và ký ức Trung thu. Ánh sáng ấy khiến toàn bộ khung cảnh trở nên gần gũi hơn, như đưa người xem trở lại một Hà Nội hay một đô thị Việt Nam của hơn nửa thế kỷ trước, khi những buổi tối mùa thu còn chậm rãi và đời sống gia đình mang một nhịp điệu rất khác.
Tác phẩm được sáng tác năm 1972, vì vậy ngoài giá trị trang trí, bức tranh còn mang dấu ấn thời đại khá rõ. Cách tạo hình giản lược, sử dụng những mảng màu phẳng, nhấn mạnh đường nét và vẻ duyên dáng của tà áo dài khiến tác phẩm có chất trang trí nhưng vẫn giữ được cảm xúc hội họa.
Thông tin về họa sĩ Lê Văn Tư hiện chưa có nhiều tư liệu công khai đáng tin cậy để có thể khẳng định đầy đủ về tiểu sử và quá trình hoạt động nghệ thuật. Vì thế, giá trị dễ cảm nhận nhất của bức tranh trước hết nằm ở chính tác phẩm: màu sắc đẹp, đề tài duyên dáng, không khí Việt Nam rõ nét và đặc biệt rất hợp để thưởng lãm trong những ngày cận Trung thu.
Một bức tranh không trực tiếp kể câu chuyện Trung thu, nhưng ánh đèn lồng, sắc áo dài và không khí tĩnh lặng của buổi tối lại khiến người xem rất dễ liên tưởng đến mùa trăng, đến sự sum họp và những ký ức đẹp của một mùa thu xưa.
